صاعقه در مهتاب

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

اخترشناسانی که در جستجوی بزرگترین و دور افتاده ترین گروه کهکشانی بودند موفق به کشف خوشه ای غول پیکر با ابعادی 800 تریلیون بزرگتر از خورشید در محدوده زمانی شده اند که در آن جهان نیمی از سن کنونی خود را داشته است.

به گزارش خبرگزاری مهر، این خوشه کهکشانی با نام SPT-CL J0546-5345 به اندازه ای از زمین دور است که درخشش آن پس از هفت میلیارد سال به سیاره زمین می رسد.

اخترشناسان از این رو مجذوب چنین ساختارهای کیهانی غول پیکری هستند که این ساختارها می توانند آنچه در جرمگین ترین بخشهای جهان رخ می دهد را نمایان کنند. کیهان شناسان کنجکاو در جستجوی اطلاعاتی هستند که به آنها کمک کند چگونگی متولد شدن جهان هستی را دریابند و نقش انرژی تاریک را در روند سرعت گرفتن رشد جهان درک کنند. همچنین چنین اطلاعاتی می تواند به اخترشناسان در درک نحوه شکل گیری کهکشانها نیز کمک کند.

از این رو زمانی که گروهی از محققان در حال بررسی محتوی و ابعاد SPT-CL J0546-5345 هستند، دیگر محققان هنوز در حال شکار به سر می برند، به ویژه از زمانی که کاربردی بودن تکنیک جدیدی که خوشه کهکشانی "اوبر" را کشف کرده، به اثبات رسیده است.

کشف SPT-CL J0546-5345 و تایید آن به عنوان یکی از بزرگترین خوشه های کهکشانی که تا به حال در فاصله هفت میلیارد سال نوری کشف شده، نشان می دهد شیوه های جدید اکتشافی، از قبیل تلسکوپهای جدید پرتو ایکس یا پرتو فروسرخ، کاملا موفقیت آمیز عمل می کنند.

بر اساس گزارش دیسکاوری، به گفته اخترشناسان، خوشه های بسیار عظیم، به شدت کمیابند از این رو برای یافتن آنها باید بخش بزرگی از آسمان را مورد جستجو قرار داد. ابعاد خوشه ها با درک چگونگی شکل گیری آنها در ارتباطند و از این رو یافتن بزرگترین خوشه ها می تواند در درک نهایت چنین ارتباطی بسیار تاثیر گذار باشد. از سویی دیگر تعداد و ابعاد ابرخوشه های کهکشانی در شفاف سازی درک نظری از چگونگی شکل گیری جهان نیز نقش خواهد داشت.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

مجموعه ای عجیب از 30 تصویر جدید تلسکوپ هابل سیستمی سیاره ای را در هنگام شکل گیری نشان می دهد که در میان آنها تصویری به چشم می خورد که اخترشناسان آن را "عروس دریایی فضایی" می نامند.

به گزارش خبرگزاری مهر، این ساختار عجیب کیهانی توسط امواج شدید ناشی از وزش بادهایی از ذرات که از برخورد دو ستاره عظیم در نزدیکی این پدیده ناشی می شوند به وجود می آید. ذرات این بادها از غبارهای دیسکهای سیاره ای در سحابی اوریون که در حال تشکیل یک سیستم سیاره ای جدید هستند ایجاد شده است. 

سحابی اوریون به دلیل سطح بالای ستاره سازی به عنوان یکی از بزرگترین زادگاه های ستارگان شناخته می شود. خورشید زمین قبل از اینکه در موقعیت کنونی قرار بگیرد از ابرهای غبار و گاز فشرده مشابه به آنچه در این سحابی وجود دارد شکل گرفته است.

توده ای از امواج کیهانی یا عروس دریایی فضایی

در این سحابی ستاره های تازه متولد شده از میان ترکیبی از گازها و غبارها به وجود می آیند و دیسکهای سیاره ای اطراف آنها را فرا می گیرند، مرکز این دیسک چرخان بوده و با ایجاد حرارت به تدریج ستاره ای جدید را به وجود می آورد، بقایای ماده ای که از این فرایند به جا می مانند دیگر ذرات را به خود جذب کرده و به شکل توده در می آیند.

بر اساس گزارش ام اس ان بی سی، این سحابی که با چشم غیرمسلح نیز قابل رصد است برای اولین بار در قرن 17 توسط نیکولاس کلود فابری شناسایی شد. اوریون با فاصله ای هزار و 500 سال نوری از زمین نزدیکترین زادگاه ستارگان به زمین به شمار می رود. اخترشناسان اعلام کردند مجموعه جدید تصاویر هابل به آنها در درک بهتر فرایند تشکیل سیستمهای سیاره ای کمک فراوانی خواهد کرد.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

اواخر آذر ماه و اوایل دی ماه سیاره بهرام (مریخ) و کیوان (زحل) میهمان آسمان نیمه شب خواهند بود که این زمان فرصت مناسبی برای رصد مسیر این سیارات است.

به گزارش خبرنگار مهر، سیاره بهرام در این روزها میهمان صورت فلکی شیر است و رفته رفته به ستاره دل شیر (قلب الاسد) نزدیک می شود. این سیاره در ساعت 22 هر شب طلوع می کند و در نیمه شب به وضعیت مناسب رصدی خواهد رسید. منجمان برای رصد این جرم آسمانی می توانند در ساعت 22 نگاهی به افق شمال شرقی بیندازید و به دنبال جسم آسمانی نورانی و قرمز رنگی در این محدوده باشند. این جسم همان سیاره بهرام است. این سیاره هم اکنون در فاصله 128 میلیون کیلومتری زمین و 241 میلیون کیلومتری خورشید قرار دارد. اگر مسیر حرکت آن را دنبال کنید می توانید شاهد حرکت برگشتی این سیاره در طی چند هفته آینده باشید.  پس از مشتری، دومین سیاره‌ بزرگ منظومه شمسی کیوان است. کیوان یک گلوله گازی غول پیکر است و چگالی آن بسیار کم است به طوری که اگر روی آب بیفتد بر روی آب می ماند. در آسمان شب زمین، کیوان به دلیل اندازه بزرگ دارای جوی درخشان است. کیوان از جنبه های زیادی شبیه مشتری است جز اینکه در اطراف آن چندین حلقه شگفت انگیز وجود دارد. جرم کیوان صد برابر جرم زمین است. این سیاره دارای 48 قمر است. همچنین دارای حلقه هایی است که در فاصله 11 هزار و 200 کیلومتری آن جای گرفته اند. حلقه های کیوان از تکه های یخ و همچنین تکه های سنگ و غبار تشکیل شده اند.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

دبیر انجمن نجوم اهواز از اجرای پروژه رصد ستاره متغیر "راس الغول" به منظور آشنا کردن رصدگران با خصوصیات و مکان این ستاره در دی ماه برگزار می شود.

خسرو جعفرزاده در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه فصل زمستان فرصت مناسبی برای رصد یکی از ستاره های متغیر با نام "راس الغول" است، گفت: از این رو به منظور آشنا کردن رصدگران با این ستاره پروژه رصد "راس الغول" در دی ماه اجرایی می شود. 

وی مکان ستاره راس الغول را در صورت فلکی "برساووش" ذکر کرد و افزود: این ستاره یکی از معروفترین ستاره های آسمان به شمار می‌رود و در بازه قدری (درخشندگی) 1/2 تا 4/3 است.

جعفرزاده با بیان اینکه متغیر بودن این ستاره را منجم آماتور ایتالیایی به نام "جیمینیا مونتاناری" در سال 1667 تشخیص داد و دوره تناوب آن را ستاره شناس آماتور انگلیسی "جان گودریک" در سال 1783 به دست آورد، اظهار داشت: این ستاره شامل منظومه دوتایی است که به طور منظم به دور یکدیگر در حال گردش هستند. جدایی زاویه این دو ستاره در تلسکوپهای آماتوری قابل رویت نیست. ستاره شناسان با تجزیه و تحلیل طیف نوری این ستاره به نوع ستاره های آن پی بردند. طبق نظر ستاره شناسان یکی از آنها "غول - A" است و دیگری ستاره کم فروغ تر است که می تواند تا 80 درصد ستاره اول را بپوشاند.

وی تاکید کرد: این ستاره در بازه پنج ساعتی تغییر می کند و قدر آن به 4/3 می رسد و بعد از 5 ساعت دوباره به 1/2 باز می گردد از این رو بهترین زمان رصد این ستاره متغیر پس از این 5 ساعت است.

دبیر انجمن نجوم اهواز به نحوه رصد این ستاره اشاره کرد و ادامه داد: بهترین روش برای تخمین قدر یک ستاره متغیر استفاده از ستاره های اطراف آن مانند "بتای ذات الکرسی"، "دلتای ذات الکرسی"، "آلفای مثلث" و "کاپای مثلث" است.

جعفرزاده رسم نمودار برای رصد ستاره راس الغول را از شرایط شرکت در این رقابت دانست و خاطرنشان کرد: برای این منظور رصدگران لازم است نمودار تغییر "قدری" (درخشندگی) این ستاره را ترسیم کنند. این نمودار باید حاصل مشاهده مداوم رصدگر و تخمین قدر این ستاره باشد.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

دبیر انجمن نجوم اهواز از بارش شهابی جوزانی در روزهای اخبر خبر داد داد و گفت: شهاب ‌باران جوزانی در روزهای 22 و 23 آذر ماه به اوج خود می رسد که صبحگاه روز 23 آذر ماه بهترین فرصت برای دیدن این بارش است.

خسرو جعفرزاده در گفتگو با خبرنگار مهر، مرکز بارش شهابی جوزانی را در صورت فلکی "دوپیکر" دانست و افزود: امروزه پدید آورنده بارش شهابی دو پیکری در هاله ای از ابهام قرار دارد اما در مدار آن سیارکی به نام 3200 Phaethon در حال حرکت است. بر اساس برخی نظریه ها این سیارک، هسته باقی مانده از دنباله داری است که در گذشته در همین مدار در حال گردش به دور خورشید بوده است.

وی ادامه داد: برطبق پیش بینی ها بارش شهابی دو پیکری در سال 1388 از وضعیت مناسبی از نظر تاریکی آسمان برخوردار است و در همین راستا این بارش در روزهای 22 و 23 آذر ماه به اوج خواهد رسید.

جعفرزاده اظهار داشت: اما پیش بینی دقیق تر نشان می دهد که بارش در ساعت 5 و 10 دقیقه به وقت جهانی برابر با 8 و 40 دقیقه به وقت ایران در 23 آذر ماه به اوج خواهد رسید. بر این اساس صبحگاه روز 23 آذر ماه بهترین فرصت برای دیدن این بارش است.

دبیر انجمن نجوم اهواز، تعداد شهابهای این بارش را قابل توجه دانست و تاکید کرد: در زمان اوج تعداد 140 شهاب در ساعت برای آن تخمین زده شده است.

به گفته این منجم، با پیشرفته تر شدن وضعیت محاسبات و ابزارهای رصدی، پرده از برخی واقعیتهای این بارش برداشته شده است. محاسبات Peter Brow از دانشگاه (Western Ontario) یا (UWO) نشان می دهد که گرانش سیاره مشتری باعث شده است که مدار این سیاره به سمت زمین متمایل شود و در آینده شاهد بارش شهابی با تعداد شهابهای بیشتری در حدود 200 عدد باشیم.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

مدیر سایت آسمان شب از برگزاری پروژه رصد مشتری خبر داد و گفت: رصدگران با ابزارهای رصدی خود می توانند از 20 آذر تا 20 دی ماه با رصد مشتری و قمرهای آن در این رقابت شرکت کنند.

خسرو جعفرزاده در گفتگو با خبرنگار مهر با تاکید بر اینکه این پروژه به منظور ترویج تحقیق در حوزه نجوم برگزار می شود، افزود: در این پروژه رصدگران با ابزار رصدی خود مانند تلسکوپ و دوربین دو چشمی به رصد سیاه مشتری و قمرهای آن و همچنین اندازه قدر (درخشندگی) می پردازند.

وی به جزئیات این رقابت اشاره کرد و ادامه داد: رصدگران در طول مدت اجرای این پروژه پس از رصد مشتری و قمرهای آن اقدام به ترسیم مکان قمرها نسبت به سیاره مشتری و رسم کمربندهای آن می کنند.

به گفته وی، پس از رصد قمرهای مشتری رصدگران می توانند با رسم آنها در نموداری شاهد رقص آنها نیز باشند.

مدیر سایت آسمان شب افزود: رصدها باید به صورت مداوم و در ساعات خاصی از روز صورت پذیرد و همچنین ترسیم محل قرار گرفتن قمرها در کنار سیاره توسط مداد بر روی کاغذ A5 صورت گیرد.

وی همچنین اضافه کرد: برای تهیه نمودار رقص قمرهای مشتری باید دو خط به طور موازی با عرضی برابر 5 میلی متر رسم و سپس به صورت روزانه قمرها در اطراف آن ترسیم شود.

جعفرزاده خاطر نشان کرد: پس از پایان رصد، رصدگران گزارش خود را از طریق اسکن نمودار و حداکثر حجم برابر 100 کیلوبایت به آدرس ایمیل info@naghtsky.ir ارسال کنند.

وی اضافه کرد: با جمع آوری این گزارشها و داوری آنها بهترین گزارش در بخش انگلیسی این سایت که به زودی راه اندازی می شود ترجمه و منتشر خواهد شد.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

مجری طرح رصدخانه ملی ایران از آغاز طراحی تلسکوپ ملی خبر داد و گفت: طراحی این تلسکوپ پروژه ای 2 تا 3 ساله است که کار ساخت آن پس از اتمام طراحی آغاز می شود ضمن اینکه دو قله "دینوار" و "گل گشت" با تصویب دولت به عنوان قله های نجومی انتخاب شدند.

به گزارش خبرنگار مهر، رضا منصوری چهارشنبه شب در حاشیه مراسم روز جهانی "علم" در جمع خبرنگاران افزود: پروژه تلسکوپ ملی در مرحله طراحی است که برای این منظور تیم طراحی تلسکوپ شامل متخصصان داخلی و محققان سوئدی از 2 ماه پیش کار خود را آغاز کرده اند طراحی طی برنامه 2 تا 3 ساله انجام می شود و پس از این مرحله، مرحله ساخت آغاز می شود. قطعی شدن دو قله نجومی در کشور وی با بیان اینکه مکان یابی رصدخانه و اندازه گیریها برای نهایی کردن مکان رصدخانه در حال انجام است، اضافه کرد: ما دو قله را انتخاب کردیم و دولت این دو قله را به عنوان مکانهای نجومی پذیرفته است. دو قله نجومی کشور به تصویب دولت رسید مسئول پروژه رصدخانه ملی دو قله "دینوار" و "گل گشت" را دو قله نجومی ذکر کرد و ادامه داد: با نهایی شدن محاسبات، در مورد تعیین مکان مناسب برای نصب تلسکوپها تصمیم گیری می شود. وی تاکید کرد: اقدامات دیگری نیز در دست اجرا است که در زمان مقرر اعلام می شود. دستاوردهای ایران در سال جهانی نجوم منصوری همچنین با اشاره به دستاوردهای ایران در سال جهانی نجوم با تاکید بر اینکه ایران در سطح نجوم حرفه ای در سطح پایینی قرار دارد، گفت: این در حالی است که ایران زمانی در علم نجوم سرآمد دنیا بوده است. وی در عین حال به فعالیت بخش آماتوری نجوم اشاره کرد و افزود: در سال جهانی نجوم گروههای آماتوری که بخش ترویجی علم نجوم محسوب می شوند، برنامه های گسترده ای را جهت ترویج و آموزش علم نجوم در سراسر کشور اجرا کردند. عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف به بیان اقدامات نجوم حرفه ای در سال جهانی نجوم پرداخت و اظهار داشت: اتفاق مهمی که در بخش حرفه ای نجوم افتاد این بود که اعتبارات رصدخانه ملی که قرار بود از سال 84 واگذار شود، پس از فشارهایی که از سطوح بالاتر به دولت وارد شد، این بودجه در سال جهانی نجوم به پژوهشگاه دانشهای بنیادی واگذار شد. وی با تاکید بر اینکه دولت علاوه بر اعطای بودجه، حمایتهای لازم را برای اجرایی کردن این پروژه اعمال کرده است، ادامه داد: این روند باعث شد تا کارهای راه اندازی رصدخانه ملی شتاب بیشتری به خود بگیرد. وضعیت اسفبار ترویج علم در ایران منصوری، انجمنهای علمی را مروجان علم در جوامع دانست و گفت: در حال حاضر انجمنی به نام انجمن ترویج علم در کشور شکل گرفته است که این انجمن همانند سایر انجمن های علمی فعالیتهای گسترده ای ندارد. وی به نقش رسانه ها و صدا و سیما در زمینه ترویج علم اشاره و خاطر نشان کرد: در عملکرد و فعالیتهای رسانه های جمعی در این زمینه تغییر عمده ای به لحاظ کیفی و کمی دیده نمی شود ضمن آنکه جامعه را با خطر جدی تری به نام "شبه علم" مواجه کرده است رسانه ها اخبار شبه علم را پخش می کنند که بعضا نه شبه علم که ضد علم نیز هست. متاسفانه کسی در این زمینه جوابگو نیست و اگر کسی هم جواب دهد در رسانه ها منتشر نمی شود. منصوری، با تاکید بر اینکه در نقشه جامع علمی باید جایگاه ترویج علم مشخص باشد، افزود: پیش نویس این نقشه را 8 ماه پیش دیدم که علاوه بر اینکه نقص های زیادی در آن بود، اشاره به ترویج علم نشده است باید منتظر بود تا در نسخه نهایی آن که قرار است به زودی رونمایی شود چه تدابیری در این زمینه اندیشیده شده است. ابراز نگرانی از ادغام دو معاونت پژوهشی و فناوری  رئیس پروژه رصدخانه ملی در خصوص ادغام دو معاونت پژوهشی و فناوری وزارت علوم گفت: بحث ادغام این دو معاونت سالها قبل مطرح شده است و نیاز به کار کارشناسی دارد. وی با ابراز نگرانی از ادغام دو معاونت پژوهشی و فناوری در وزارت علوم ادامه داد: از سوی دیگر به لحاظ مدیریتی ادغام زمانی معنا پیدا می کند که دو نهاد فعال در کنار یکدیگر بتوانند اقدامات موثری را انجام دهند وقتی این دو نهاد که هر دو دارای مشکلات عدیده ای هستند، در هم ادغام شوند نه تنها مشکلی را حل نمی کند بلکه موجبات افزایش مشکلات را فراهم می کنند.

۱۳۸۸/۰۸/۲۹

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

هماهنگ کننده پروژه "جهان در شب" از اجرایی شدن این پروژه در ایران و 25 کشور دنیا خبر داد و گفت: این پروژه از سوی ایران به انجمن نجوم جهانی پیشنهاد شد که در طی آن عکاسان نجوم از پدیده های آسمانی عکسبرداری می کنند.

بابک امین تفرشی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به همکاری وی با پروژه WTIN گفت: پروژه "جهان در شب" (The World In The Night) را به مناسبت سال جهانی نحوم به انجمن جهانی نجوم ارائه دادم. این طرح جزء اولین پروژه های نجومی بود که به تصویب این انجمن رسید و در حال حاضر به عنوان هماهنگ کننده پروژه مذکور با انجمن جهانی نجوم همکاری می کنم.

تفرشی به جزئیات این پروژه اشاره کرد و یادآور شد: این پروژه در 25 کشور جهان از جمله در ایران در حال اجرا است که طی آن عکاسان نجومی با عکسبرداری از پدیده های نجومی و نمایش تصاویر حیرت انگیز به مردم توجه آنها را به این علم جلب می کنند.

عضو برد مشاوران ستاره شناسان بدون مرز خاطرنشان کرد: پروژه WTIN که از سوی انجمن منجمان بدون مرز هدایت می شود با شعار "یک مردم، یک آسمان" برگزار می شود.

اعضای ایرانی این پروژه بابک امین تفرشی و اشین زاکاریان هستند.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی

سایت مرجع شبهای گالیله ای ثبت برنامه های گروههای مختلف برای مشارکت در این برنامه را آغاز کرده است.

نوشته شده توسط : عرفان اویسی